قالب وردپرس دانلود آبجکت 3Dmax پرنده فناوری

يادداشت/به مناسبت سالروز درگذشت زنده‌ياد جلال آل احمد در 18 شهريور

محمدحسين دانايي‌/روزنامه اطلاعات:زنده‌ياد جلال آل ¬احمد، نويسندة نامدار معاصر، در آذر 1302 در تهران به دنيا آمد و در شهريور 1348 در اسالم گيلان از دنيا رفت.‌

او که يکي از فعالان و پيشگامان حوزة هنر و ادبيات در تاريخ معاصر بود، اطلاعات و نظريات موشکافانة خود دربارة ماهيت زيست روشنفکري و نقش اجتماعي روشنفکران در يک قرن اخير ايران و جهان را در کتابي تحت عنوان «در خدمت و خيانت روشنفکران» تدوين کرده و شرايط و ضوابط لازم براي حضور در فضاي روشنفکري را برشمرده است. مطابق نظر او، آزادانديشي، داشتن ديد و تفکر انتقادي، شجاعت براي بيان حقايق، توان چون و چراکردن و نوگرايي، از جمله عناصر لازم براي روشنفکري هستند و روشنفکر واقعي کسي است که از انجماد و انسداد فکري و جزميت، گريزان باشد و با جستجوي مداوم، به بررسي افق‌هاي تازه بپردازد؛ به اميد دست يافتن به شناخت و فهم دقيق‌تر از جهان که لازمة تحقق زندگي بهتر است. ‌

مرحوم آل‌احمد سپس کارنامه جريان روشنفکري ايران در يک قرن اخير را مورد ارزيابي و آسيب‌شناسي قرار داده و دو علت اصلي ناکامي اين جريان را به شرح زير شناسايي کرده ¬است: ‌

1)عدم استقلال فکري و وابستگي به آبشخورهايي در خارج از حوزة تمدن و فرهنگ ملي. اين نقطه ضعف باعث شده‌است که جريان روشنفکري کشور از لحاظ تبارشناسي، موجودي بيگانه و متاعي وارداتي به‌شمار آيد و در نتيجه، روشنفکران در موضعي شکننده و آسيب‌پذير قرارگيرند؛ به نحوي‌که مخالفان بتوانند آنها را به راحتي به غربزدگي و فرنگيمآبي متهم کنند و در مراحل حادتر بعدي، به جاسوسي و نفوذي بودن و ستون پنجم و غيره.‌

2)عدم استقلال معيشتي و نيازمندبودن به حمايت‌هاي مالي مراکز و کانون‌هايي در خارج از حوز? مشاغل عرفي روشنفکري. مهم‌ترين مراکزي هم که به طور سنتي منبع تغذيه، يا به قول مرحوم آل‌احمد «تعليف»! روشنفکران ايراني مي‌شده‌اند و هنوز هم مي‌شوند، نهادها و کانون‌هاي حکومتي يا بنگاه‌هاي اقتصادي بزرگ بوده و هستند. اين نقطه ضعف هم باعث شده‌است که جريان روشنفکري به عنوان عامل و دست‌نشاند? کانون‌هاي قدرت و ثروت شناخته شود و از پايگاه مردمي محروم بماند.‌

اما از طرف ديگر، جريان روشنفکري کشور از يک نقطة قوت قابل توجه نيز برخوردار است و آن‌هم سنت «انتقاد از خود» است. لازم به يادآوري است که چون خاستگاه بخش قابل توجهي از جريان روشنفکري کشور در دهه‌هاي بيست تا چهل شمسي، گرايش‌هاي چپ و تعاليم مکاتب مارکسيست- لنينيستي بود، لذا سنت «انتقاد از خود» به عنوان يکي از آموزه‌هاي مکاتب مزبور در شاکلة جريان روشنفکري کشور نفوذ کرده و نهادينه شده است. قوي‌ترين شاهد و دليل اين پيشينه، کتاب انتقادي «در خدمت و خيانت روشنفکران» است؛ کتابي نوشته شده توسط کسي که گرچه خودش سال‌هاي سال پرچمدار جريان روشنفکري کشور بود، با وجود اين، از «انتقاد از خود» غافل نماند و با ارزيابي و آسيب‌شناسي اين جريان، ميراث گرانقدري براي نسل‌هاي بعدي باقي گذاشت.‌

اين کتاب علاوه بر ارزش‌هاي تحقيقي- تحليلي تئوريک و تاريخي، قابليت‌هاي کاربردي خوبي هم دارد و حاوي درس‌هاي گرانبهايي است دربارة روشن بيني، آزادانديشي و مسؤوليت‌پذيري هنرمندان و اهل قلم و در نتيجه، مي‌تواند الگوي خوبي باشد براي اينکه جريان روشنفکري کشور پس از تجربة شکست‌هاي متعدد در دهه ‌هاي اخير، بر اساس اين الگو خودش را مورد نقد و ارزيابي قرار دهد و بکوشد تا از يک طرف، عنصر آزادي انديشه و استقلال رأي را به عنوان هستة بنيادين نهضت روشنفکري کشور مد نظر قرار دهد و از طرف ديگر، ضمن دوري از تجمل‌گرايي و رفاه اشرافي، مردم و منافع ملي را به عنوان هدف غايي خويش تعيين کند تا با اتکاي بر اين دو پاية استوار، از مهلکة کنوني خلاصي يابد و به‌تدريج به‌عنوان يک جريان مرجع و تاريخ‌ساز وارد ميدان رقابت‌هاي سياسي- اجتماعي شود و نقش و رسالت تاريخي خود را ايفا کند.

درباره ی admin2

مطلب پیشنهادی

یک استاد دانشگاه در گفت‌و گو با ندای تجن مطرح کرد:اکوسیستم کارآفرینی به هم‌افزایی میان نهادهای آموزشی نیاز دارد/نیاز به نهادینه کردن تفکر کارآفرینی در کشور داریم

یک استاد دانشگاه معتقد است که وقتی  اجزای اکوسیستم کشور  را کنار هم می‌گذاریم عموما با جزیره مواجه می‌شویم نه با یک کشور واحد. تا زمانی که هم افزایی میان نهادهای آموزشی نباشد و کودکان خود را با مهارت‌های نرم زندگی که لازمه تفکر کارآفرینی است بزرگ نکنیم نمی‌توانیم اکوسیستم کارآفرینی را شکل دهیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *