ندای تجن– حملونقل جادهای گردشگران در تورهای داخلی، بهویژه با استفاده از اتوبوسهای توریستی، از حساسترین بخشهای صنعت گردشگری محسوب میشود. در این نوع سفرها، مسئولیت آژانسهای گردشگری، شرکتهای حملونقل، مدیران تور و رانندگان تنها محدود به جابهجایی مسافران نیست؛ بلکه حفظ امنیت جانی، سلامت، آسایش و حقوق مالی گردشگران نیز بخشی از تعهدات قانونی و حرفهای آنان به شمار میآید.
بر اساس ضوابط حملونقل جادهای، شرکتهای مسافربری موظف به احراز هویت مسافران، صدور صحیح بلیط، رعایت ظرفیت مجاز وسیله نقلیه، ارائه سرویس ایمن و رعایت حقوق مسافران هستند. انتخاب صندلی از حقوق مسافر است و شرکتها حق جمعآوری بلیط مسافران را ندارند. همچنین فروش بلیط برای مسیرهایی که فاقد قرارداد معتبر حمل هستند ممنوع است.
بلیط مسافرتی یک سند حقوقی و قراردادی محسوب میشود و باید شامل اطلاعات کامل از جمله:نام شرکت مسافربری،مشخصات مسافر،کد ملی،مبدأ و مقصد،مسیر سفر،شماره صندلی،تاریخ و ساعت حرکت،نوع وسیله نقلیه،مبلغ کرایه،و شرایط استرداد بلیط باشد.
در تورهای گردشگری، این اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا در صورت وقوع حادثه، بلیط و اسناد سفر از مهمترین ادله اثبات مسئولیت شرکت حملونقل و برگزارکننده تور محسوب میشوند.
شرکتهای حملونقل موظفاند نرخ بلیط را بهصورت شفاف اعلام کنند و اخذ هرگونه وجه اضافی خارج از ضوابط قانونی ممنوع است. همچنین در صورت انصراف مسافر از سفر، استرداد وجه بلیط باید مطابق مقررات انجام شود.
در حوزه فروش اینترنتی بلیط نیز رعایت حقوق مسافران الزامی است. شرایط استرداد، اطلاعات شرکت، شماره تماس، نحوه ثبت شکایت و مقررات احراز هویت باید بهصورت شفاف در سامانه فروش درج شود. پس از خرید نیز ارسال پیامک تأیید بلیط برای مسافر ضروری است.
از منظر حقوقی، شرکتهای حملونقل و برگزارکنندگان تور موظفاند:وسیله نقلیه ایمن و دارای معاینه فنی معتبر فراهم کنند،رانندگان واجد صلاحیت حرفهای بهکار گیرند،در صورت نقص فنی فوراً وسیله جایگزین اعزام کنند،و از تأخیرهای غیرمتعارف یا لغو بدون دلیل سرویس جلوگیری نمایند.
در صورت تأخیر بیش از حد مجاز یا لغو سفر، مسافر حق مطالبه استرداد کامل وجه بلیط را خواهد داشت.
یکی از مهمترین موضوعات در تورهای داخلی، مسئولیت ناشی از حوادث جادهای است. خطراتی مانند:تصادف،واژگونی اتوبوس،آتشسوزی وسیله نقلیه،سیل و زلزله،سرقت اموال و توشه،مسمومیت غذایی ناشی از پذیرایی،و آسیبهای ناشی از توقفهای بینراهی میتوانند خسارات سنگینی برای گردشگران ایجاد کنند.
به همین دلیل، استفاده صرف از بیمه شخص ثالث برای تورهای گردشگری کافی نیست و شرکتهای حملونقل و دفاتر خدمات مسافرتی باید از پوششهای کاملتر بیمهای استفاده کنند.
بیمه گردشگران در تورهای داخلی میتواند شامل موارد زیر باشد:
بیمه حوادث و فوت مسافران،بیمه هزینههای درمانی و پزشکی، بیمه نقص عضو و ازکارافتادگی، بیمه مسئولیت مدنی برگزارکننده تور،بیمه سرقت، مفقودی یا آسیب به توشه و بار مسافر، بیمه حوادث ناشی از بلایای طبیعی،
بیمه مسئولیت ناشی از خدمات پذیرایی و تغذیه ، بیمه تأخیر یا لغو سفر در شرایط اضطراری
در خصوص توشه و بار مسافران نیز مقررات ویژهای وجود دارد.
شرکتهای مسافربری موظفاند:برای توشه مسافران برچسب و رسید صادر کنند،بار را مطابق اصول ایمنی بارگیری کنند،از حمل بار خطرناک و غیرمجاز جلوگیری نمایند و مسئولیت حفظ و حراست از توشه را تا مقصد بر عهده بگیرند.
حمل مواد خطرناک، مواد مخدر، سلاح، مواد فاسدشدنی و هرگونه محموله مخل امنیت و آسایش مسافران ممنوع است.
همچنین شرکتهای حملونقل موظف به رعایت اصول بهداشتی در سفر هستند. توزیع مواد غذایی تاریخگذشته یا غیربهداشتی ممنوع بوده و در صورت بروز بیماری یا مسمومیت، مسئولیت حقوقی و حتی کیفری متوجه شرکت خواهد بود.
در تورهای گردشگری، رعایت حقوق انسانی و کرامت مسافران نیز اهمیت فراوان دارد. رانندگان، مهمانداران و کارکنان شرکتهای حملونقل مکلفاند با رعایت احترام، اخلاق حرفهای و اصول ایمنی با گردشگران رفتار کنند.
از سوی دیگر، مسافران نیز موظفاند:مدارک هویتی معتبر همراه داشته باشند، مقررات سفر را رعایت کنند و بلیط خود را تا پایان مسیر نزد خود نگه دارند.
در نهایت، توسعه گردشگری ایمن و مسئولانه بدون رعایت دقیق مقررات حملونقل جادهای و استفاده از پوششهای کامل بیمهای امکانپذیر نخواهد بود. هرچه سطح حمایتهای بیمهای و رعایت استانداردهای حقوقی در سفرهای جادهای افزایش یابد، اعتماد عمومی گردشگران به صنعت گردشگری و حملونقل کشور نیز بیشتر خواهد شد.
مسعود حسین زاده ،مدرس میراث فرهنگی و مدیرعامل آژانس خدمات مسافرتی نسیم شمال آمل
